Welke soorten whisky zijn er

Whisky kan op verschillende manieren worden ingedeeld. Sommige categorieën worden bepaald door de gebruikte graansoorten, terwijl andere betrekking hebben op de productiemethode, de distilleerderij of het mengen van verschillende whisky’s. De precieze betekenis van een categorie verschilt per land. Een single malt uit Schotland valt bijvoorbeeld onder streng vastgelegde Schotse regels, terwijl dezelfde term in een ander land niet altijd precies dezelfde wettelijke betekenis heeft.

Schotse whisky kent vijf wettelijk vastgelegde categorieën: Single Malt, Blended Malt, Single Grain, Blended Grain en Blended Scotch.

Single Malt Scotch Whisky wordt bij één distilleerderij gemaakt van water en uitsluitend gemoute gerst. Het maischen, vergisten en distilleren vinden bij dezelfde distilleerderij plaats en voor de distillatie worden koperen pot stills gebruikt.

Single Grain Scotch Whisky wordt eveneens bij één distilleerderij geproduceerd, maar mag naast gemoute gerst ook andere gemoute of ongemoute granen bevatten. Voor de distillatie worden meestal kolomketels gebruikt, hoewel dit niet verplicht is. Hierdoor ontstaat doorgaans een lichtere spirit.

Blended Malt Scotch Whisky is een combinatie van twee of meer Single Malt Scotch Whisky’s uit verschillende distilleerderijen.

Blended Grain Scotch Whisky bestaat uit twee of meer Single Grain Scotch Whisky’s uit verschillende distilleerderijen.

Blended Scotch Whisky combineert een of meer Single Malt Scotch Whisky’s met een of meer Single Grain Scotch Whisky’s. Door verschillende whisky’s samen te voegen kan een blender een herkenbaar en consistent smaakprofiel samenstellen.

Ierse whiskey kent vier hoofdsoorten: Pot Still, Malt, Grain en Blended.

Pot Still Irish Whiskey wordt gemaakt van een beslag met minimaal 30% niet geturfde gemoute gerst en minimaal 30% ongemoute gerst. Daarnaast mag een beperkte hoeveelheid andere granen worden gebruikt. De whiskey wordt in koperen pot stills gedistilleerd.

Malt Irish Whiskey wordt gemaakt van uitsluitend gemoute gerst en wordt eveneens in koperen pot stills gedistilleerd.

Grain Irish Whiskey wordt gemaakt met maximaal 30% gemoute gerst, aangevuld met ongemoute granen zoals maïs, tarwe of gerst. De whiskey wordt in kolomketels gedistilleerd, waardoor meestal een lichtere spirit ontstaat.

Blended Irish Whiskey is een combinatie van twee of meer van de eerdergenoemde soorten whiskey.

Wanneer alle whiskey bij één distilleerderij is gedistilleerd, kan daarnaast de aanduiding Single worden gebruikt. Voorbeelden hiervan zijn Single Malt Irish Whiskey, Single Pot Still Irish Whiskey en Single Grain Irish Whiskey.

Canada gebruikt de benamingen Canadian Whisky, Canadian Rye Whisky en Rye Whisky voor producten die onder dezelfde wettelijke standaard vallen. De term rye betekent daarom niet automatisch dat rogge het grootste deel van het graanbeslag vormt of zelfs in de whisky aanwezig is. De benaming verwijst mede naar de historische Canadese stijl, waarin roggewhisky traditioneel wordt gebruikt om een blend meer karakter te geven. Wel moet Canadian whisky het aroma, de smaak en het karakter bezitten die doorgaans met Canadese whisky worden geassocieerd. De whisky bestaat vaak uit verschillende afzonderlijk geproduceerde en gerijpte distillaten die later worden samengevoegd. Hierdoor kan een producent lichte basiswhisky combineren met kleinere hoeveelheden sterker smakende whisky.

Canadian whisky mag worden aangevuld met andere spirits of wijn om het smaakprofiel aan te passen. Deze toevoegingen worden in de Canadese regelgeving als "flavouring" beschouwd. De vaak genoemde grens van 9,09% wordt berekend op basis van de hoeveelheid zuivere alcohol en speelt onder meer een rol bij de leeftijds- en oorsprongsaanduiding van de whisky.

De Verenigde Staten kennen een groot aantal wettelijk omschreven soorten whiskey.

Bourbon Whiskey wordt gemaakt van een beslag dat voor minimaal 51% uit maïs bestaat.

Rye Whiskey wordt gemaakt van een beslag dat voor minimaal 51% uit rogge bestaat.

Wheat Whiskey wordt gemaakt van een beslag dat voor minimaal 51% uit tarwe bestaat.

Malt Whiskey wordt gemaakt van een beslag dat voor minimaal 51% uit gemoute gerst bestaat.

Rye Malt Whiskey wordt gemaakt van een beslag dat voor minimaal 51% uit gemoute rogge bestaat.

Deze soorten worden op maximaal 80% alcohol gedistilleerd en in nieuwe, gebrande eikenhouten vaten gelegd. Er geldt voor deze basiscategorieën geen minimale rijpingsduur.

Corn Whiskey wordt gemaakt van een beslag dat voor minimaal 80% uit maïs bestaat en hoeft niet te worden gerijpt. Wanneer een leeftijd op het etiket wordt vermeld, moet de whiskey gerijpt zijn in gebruikte of nieuwe, ongebrande eikenhouten vaten.

Light Whiskey wordt gedistilleerd op meer dan 80% en minder dan 95% alcohol. De whiskey wordt gerijpt in gebruikte of nieuwe, ongebrande eikenhouten vaten en heeft door het hogere distillatiepercentage doorgaans een lichter karakter.

Blended Whiskey bevat minimaal 20% Straight Whiskey. Het overige deel mag bestaan uit andere whiskey of neutrale alcohol. Daarnaast bestaan er afzonderlijke categorieën voor onder meer Blended Bourbon Whiskey en Blended Rye  Whiskey. Deze moeten voor minimaal 51% van hun alcohol bestaan uit respectievelijk Straight

Bourbon Whiskey of Straight Rye Whiskey. Het overige deel mag bestaan uit andere whiskey of neutrale alcohol.

De toevoeging Straight geeft aan dat de whiskey minimaal twee jaar is gerijpt. En er mogen geen kleurstoffen, smaakstoffen of andere blending materialen worden toegevoegd.

Tennessee Whiskey wordt in Tennessee geproduceerd en voldoet doorgaans aan de productievoorwaarden voor bourbon. Kenmerkend is dat de spirit vóór de rijping door houtskool van suikeresdoorn wordt geleid. Deze behandeling staat bekend als het Lincoln County Process. Binnen de wetgeving bestaat een uitzondering voor één historische producent, waardoor deze behandeling niet zonder uitzondering voor iedere Tennessee Whiskey verplicht is.

Sinds 2025 bestaat daarnaast de officiële categorie American Single Malt Whisky. Deze whisky wordt in de Verenigde Staten gemaakt van uitsluitend gemoute gerst en wordt bij één Amerikaanse distilleerderij gedistilleerd. De whisky moet in de Verenigde Staten rijpen in eikenhouten vaten van maximaal 700 liter en op minimaal 40% alcohol worden gebotteld.

Japan kent geen indeling die volledig gelijk is aan de vijf Schotse categorieën. Gangbare aanduidingen zijn Japanese Single Malt Whisky, Japanese Single Grain Whisky en Japanese Blended Whisky.

Voor de aanduiding Japanese Whisky moeten de versuikering, vergisting en distillatie in Japan plaatsvinden. Er moet gemout graan worden gebruikt en het water moet uit Japan afkomstig zijn. De spirit moet vervolgens minimaal drie jaar in Japan rijpen in houten vaten van maximaal 700 liter. Ook het bottelen moet in Japan plaatsvinden, op een alcoholpercentage van minimaal 40%.

De Japanse whiskytraditie is sterk beïnvloed door Schotland, maar heeft zich ontwikkeld tot een eigen stijl. Japanse blends worden vaak samengesteld uit malt whisky en grain whisky die binnen hetzelfde bedrijf zijn geproduceerd. Omdat Japanse distilleerderijen historisch minder vaak whisky met elkaar uitwisselen dan Schotse distilleerderijen, produceren sommige bedrijven intern meerdere soorten spirit om toch complexe blends te kunnen samenstellen.

India kent een omvangrijke en uiteenlopende whiskyproductie. Een belangrijke productgroep is Indian Single Malt Whisky. Deze whisky wordt bij één distilleerderij gemaakt van gemoute gerst. Daarnaast worden in India grote hoeveelheden blended whisky geproduceerd.

De samenstelling en productiemethode van Indiase whisky kunnen sterk verschillen. Daardoor is niet iedere Indiase whisky rechtstreeks vergelijkbaar met Schotse, Ierse of Japanse whisk(e)y. Het warme Indiase klimaat versnelt bovendien de wisselwerking tussen spirit en hout. De rijping verloopt hierdoor sneller en gaat gepaard met meer verdamping dan in koelere productielanden.

Nederland kent geen afzonderlijk wettelijk systeem van whiskycategorieën. Nederlandse whisky moet voldoen aan de algemene regelgeving van de Europese Unie. Producenten kunnen daarnaast aanduidingen gebruiken die de grondstof of productiemethode beschrijven. Zo worden onder meer Nederlandse single malt whisky, grain whisky, rye whisky en blended whisky geproduceerd.

Sommige Nederlandse producenten laten zich inspireren door de Schotse whiskytraditie, terwijl andere voortbouwen op de Nederlandse ervaring met graandistillatie en moutwijn. Hierdoor kunnen traditionele Nederlandse technieken worden gecombineerd met productiemethoden uit andere whiskylanden. Moutwijn is daarbij geen officiële whiskysoort, maar een afzonderlijk graandistillaat met een belangrijke plaats binnen de Nederlandse distilleertraditie.